İşten çıkarıldım, hangi haklarımı talep edebilirim?

Koşullar ve istisnalar

Kıdem tazminatı

Aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma ve kanunda belirtilen sona erme koşulları gerekir. İşverenin, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki nedenlerle yaptığı fesihlerde gündeme gelebilir. Hesapta her tam yıl için 30 günlük ücret esas alınır; artan süre orantılı hesaplanır ve kanuni tavan dikkate alınır.

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli sözleşmeniz, haklı nedenle derhal fesih koşulları bulunmadan ve bildirim süresi kullandırılmadan sona erdirilmişse talep edilebilir. Asgari bildirim süreleri şöyledir:

• 6 aydan az çalışma: 2 hafta.
• 6 ay–1,5 yıl çalışma: 4 hafta.
• 1,5–3 yıl çalışma: 6 hafta.
• 3 yıldan fazla çalışma: 8 hafta.

Sözleşmeyle bu süreler artırılabilir. Bildirim süresinin ücretinin peşin ödenmesi de mümkündür.

Ücret ve diğer alacaklar

Ödenmeyen maaşınız ile koşulları oluşmuş fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram–genel tatil ücretleri incelenebilir. Hak kazanıp kullanmadığınız yıllık izinlerin ücreti, sözleşmenin sona ermesiyle ödenir.

İşe iade

İşe iade için genel olarak belirsiz süreli sözleşme, en az altı aylık kıdem ve en az 30 işçi koşulları aranır. İşçi sayısı hesabında aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte değerlendirilir. Bazı işveren vekilleri kapsam dışındadır; yer altı işlerinde altı aylık kıdem şartı aranmaz.

Sonucu değiştiren noktalar

İşten çıkarılmış olmak, bütün tazminatları otomatik olarak doğurmaz. Kıdem tazminatındaki bir yıllık koşul sağlanmasa bile ödenmeyen ücret alacağınız bulunabilir.

İşverenin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25/II maddesine uygun haklı feshi, kıdem tazminatı bakımından farklı sonuç doğurur. Belirli süreli sözleşmelerde ise ihbar tazminatı değerlendirmesi farklıdır.

Bu nedenle sözleşmenin türü, çalışma tarihleri, fesih gerekçesi, bildirim süresinin kullandırılıp kullandırılmadığı ve yapılan ödemeler birlikte incelenmelidir.

Bu yazı, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın ve belgelerin incelenmesinin yerini tutmaz; belirli bir sonuç veya tazminat tutarı garantisi içermez.

Hazırlanabilecek belgeler

İş sözleşmesi ve ekleri
Fesih bildirimi ve size ulaştığı tarihi gösteren kayıtlar
Ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları
SGK işe giriş–işten ayrılış belgeleri ve hizmet dökümü
Yıllık izin kayıtları
Çalışma saati ve vardiya kayıtları
İmzalanan ödeme, istifa veya diğer ayrılış belgeleri

Süreler ve başvuru

1 ay

Sürenin başlangıcı: Fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihten itibaren.

Başvuru yeri / işlem: İşe iade talebiyle arabuluculuğa başvurulur.

Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu, madde 20; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, madde 3.

Bir aylık süre işe iade talebi içindir; bütün işçilik alacakları için aynı süre uygulanmaz.

İşe iade arabuluculuğunda anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabilir.

İşçi alacağı, tazminat ve işe iade davalarında kural olarak dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

İşsizlik ödeneği başvurusu ayrı bir işlemdir. Genel olarak kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalma, son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödeme koşulları aranır. Başvuru, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a yapılmalıdır. Mücbir sebep dışında gecikilen süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülür.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgi içerir; dosyanıza özgü hukuki değerlendirmenin yerini tutmaz.